Vijftig jaar Volkswagen Golf GTI: zo groeide deze gezinsauto uit tot een icoon
Deze maand viert de Volkswagen Golf GTI zijn vijftigste verjaardag. Reden om terug te kijken op de hatchback die sinds 1976 het sportieve gezinssegment bepaalt, een auto die letterlijk in de gloria leeft, in eer en roem. Want al sinds zijn geboorte wordt dit compacte Duitse donderdoosje door vrijwel iedereen geliefkoosd en geprezen.
Vrijwel iedereen, want er blijven altijd azijnzeikers die met feitelijke bezwaren komen. En die hebben een punt: de Golf GTI was helemaal niet de eerste sportieve gezinsauto. Volkswagen bracht zijn snelle Golf pas op de markt nadat modellen als de Autobianchi A112 Abarth uit 1971, de Simca 1100 Ti uit 1973 en de Renault 5 Alpine, die de GTI zelfs twee maanden te snel af was, de weg naar het hart van de snelle huisvader al hadden ingezet. We hebben het dan specifiek over snelle hatchbacks met voorwielaandrijving, in de volksmond GTI'tjes. Opgevoerde huis-tuin-en-keukenauto's bestonden natuurlijk al veel langer; daarvoor kun je zelfs teruggaan naar de Ford Model T en de Austin Seven. De Golf GTI als pionier neerzetten zou dus geschiedvervalsing zijn.
Italië of Engeland?
Ook de naam GTI verdient de originaliteitsprijs niet, maar is een slimme samenstelling van oudere afkortingen. GT staat voor Gran Turismo, waarmee doorgaans stijlvolle tweedeurs modellen met ruimte voor vier worden aangeduid, gemaakt om comfortabel en in hoog tempo lange afstanden af te leggen. TI staat voor Turismo Internazionale, een verwijzing naar de internationale toerwagenkampioenschappen uit de jaren zestig, waarin bijvoorbeeld de Alfa Romeo Giulia en de BMW 2000 Neue Klasse om de lauwerkransen streden. Snelle varianten van die middenklassers kregen het TI-label opgeschroefd.
De afkorting GTI dook al in 1961 op, bij Maserati. Dat exclusieve merk verkocht handgebouwde GT's aan de high society, en de elegante 3500 GT kan gerust een van de mooiste cabriolets van zijn tijd worden genoemd. Door een mechanisch Lucas-injectiesysteem op de 3,5-liter zescilinder lijnmotor te plaatsen, werd er een letter aan de typeaanduiding toegevoegd: de I van Iniezione. De bakermat van de lettergroep GTI ligt dus in Italië, of in Engeland, als je naar de oorsprong van dat injectiesysteem kijkt.
What's in a name?
Maar zoals Shakespeare zich al afvroeg: what's in a name? Wat doet de herkomst er vijftig jaar later nog toe? Volkswagen rekende aanvankelijk op niet meer dan 5000 verkochte exemplaren, en het liep totaal anders. Hoe je het ook wendt of keert, de Golf GTI diende als voorbeeld voor meerdere generaties sportieve gooi-en-smijtauto's. Vanaf dag één was hij de maatstaf, ook al kwam hij in vergelijkende tests niet altijd als winnaar uit de bus. Hele volksstammen sloten de auto liefdevol in de armen, en daarom is de GTI niet meer weg te denken uit de Golf-reeks. Vijftig jaar later zijn we acht en een halve GTI-generatie verder, en weet Volkswagen nog altijd waar het de mosterd vandaan moet halen.
Om te vieren dat de Golf GTI in juni 2026 50 jaar bestaat plaatst de redactie van Auto Review iedere dag een verhaal over de Golf GTI generaties 1 tot en met 4.
Donderdag 11 juni: Generatie 1 (1976-1983)
Vrijdag 12 juni: Generatie 2 (1984-1990)
Zaterdag 13 juni: Generatie 3 (1991-1997)
Zondag 14 juni: Generatie 4 (1998-2003)
