Van hout en staal naar HD-schermen en sfeerverlichting: 50 jaar Mercedes W123
Dit jaar viert de Mercedes W123 z’n 50ste verjaardag. Zijn combibroer is iets jonger, maar veel zeldzamer. Bovendien: als eerste stationwagon van Mercedes, was het een belangrijke mijlpaal. Heeft de oude ster zijn glans weten te bewaren? Of wordt-ie weggestraald door z’n jongste opvolger?
Even ter opheldering: iedereen heeft het altijd over de W123, maar dat is de officiële fabriekscode van de sedanvariant. De stationwagon werd als S123 aangeduid, de Coupé als C123. Waar de S en de C bij die twee voor staan, hoeven we je niet uit te leggen. Maar die W voor de sedanversie, of Limousine, zoals de Duitsers graag zeggen, lijkt minder voor de hand liggend. Het blijkt echter heel simpel, die staat voor Wagen, oftewel ‘auto’.
Daarmee is de verwarring nog niet volledig uit de weg geruimd, want in de prijslijst en de folder werd de stationwagon aangeduid als het T-model. Mogelijk vond het merk ‘Combi’ te ordinair en zag het de auto meer als lifestyle-wagon, ook al bestond die term in 1978 nog niet.
Breng je zaterdag tot leven met de ruime Škoda Kodiaq. Nu ook als Plug-in hybride met elektrische actieradius tot 123 km.
De T is de afkorting voor Tourisme & Transport. Met de S123 wilde Mercedes immers niet puur een pakezel voor aannemers, vertegenwoordigers en boswachters bouwen. Dat was meer het terrein voor Opels en Fords. Mercedes’ T-model was een statement. Wie zich het T-model kon veroorloven, ging er niet alleen doordeweeks mee naar z’n werk, maar trok er het weekend de wijde wereld mee in.
Formaat hoepel
Als klassiekerliefhebbers zijn we dol op de geuren die bij oude auto’s horen. Een vleugje benzine, vermengd met oud leer en een toefje kokosmat. De Mercedes 280 TE uit 1979 die wij rijden, voegt hier seventies-chic in de vorm van houtfineer aan toe.
Ondertussen neemt de met paardenhaar en kokosvezels gevulde zetel de taak van strenge schooljuf over en maant je om vooral rechtop te zitten. Je wordt teruggeslingerd naar een tijd waarin autosturen van het formaat hoepel waren en een infotainmentsysteem nog simpelweg ‘autoradio’ heette.
Met een handjevol knoppen en evenveel zenders kon iedereen zich daar blindelings mee redden. Toen Frits Spits op Hilversum 3 de Avondspits presenteerde en ons liet kennismaken met I Don’t Like Mondays van de Boomtown Rats, we een traantje wegpinkten bij Art Garfunkels Bright Eyes en we keihard meebrulden met Y.M.C.A. van Village People.
Legendarische M110-motor
En als we de radio uitdraaiden, luisterden we vergenoegd naar de zesclinder lijnmotor onder de besterde motorkap. Die deed zijn werk nog zonder turbo’s of complexe hybridesystemen, maar dat betekende niet dat het behelpen was.
Het ging hier om de legendarische 2,8-liter M110-motor, normaal voorbehouden aan de Mercedes S-klasse en de SL. Voorzien van twee bovenliggende nokkenassen en K-Jetronic-injectie, die de power opstuwden tot 185 pk en 240 Nm. Oké, een moderne EV of hybride is stiller, maar de zijdezachte loop van deze zescilinder wíl je horen. Die is onbetaalbaar en kun je met geen enkele AI-tool nabootsen.
Charmant ontspannen
De meeste 280 TE’s werden besteld met een viertrapsautomaat; dit exemplaar heeft een handbak met vier versnellingen. Een tikje hakerig, maar trefzeker. De sprint van 0 naar 100 km/h verloopt in iets meer dan tien seconden – destijds vlot, nu vooral charmant ontspannen.
Wat blijft, is het rijgevoel. Dat boterzachte deinen, alsof je in een comfortabele sloep over het water glijdt. De kogelkringloopbesturing voelt ouderwets aan, maar past bij het relaxte karakter van de auto. Deze Mercedes wil niet opgejaagd worden, hij wil reizen. Dankzij hydropneumatische niveauregeling achter blijft hij zelfs volbeladen mooi vlak.
Alles voelt analoog en mechanisch: elke gasbeweging, elke schakelactie heeft gewicht en betekenis en de metalen schakelaars klikken als relais in een energiecentrale. Solide en eerlijk, gebouwd voor generaties, niet voor één leasecontract.
Rijdende lounge
We stappen over en maken een sprong van bijna een halve eeuw. De achter-achter-achterkleinzoon van de 280 TE luistert naar de interne code S214. De krachtigste versie zonder AMG-toevoeging heet E 450 4Matic. Daarin is de zescilinder lijnmotor gebleven, maar nu met turbo, mild-hybrid-ondersteuning en een zijdezachte negentraps automaat. Vermogen: 381 pk. Dankzij vierwielaandrijving sprint deze Mercedes E-klasse in 4,5 onbewogen seconden naar 100 km/h – sneller dan de 280 TE nodig had om van één naar twee te schakelen.
Toch draait het niet om brute cijfers alleen, maar vooral om de vanzelfsprekendheid en het gemak waarmee de prestaties worden geleverd. De Airmatic-luchtvering strijkt oneffenheden glad alsof het vers gesteven overhemden zijn. De geluidsisolatie is zó effectief dat je je soms afvraagt of Mercedes de Cw-waarde van de auto tot 0 heeft gereduceerd. Binnen is de E-klasse een rijdende lounge. Meerdere schermen, hoogwaardig leer, sfeerverlichting: het interieur voelt meer als een designstudio dan als een traditionele cockpit.
Rustgevend
Op papier lijken deze twee Mercedessen elkaars tegenpolen. De 280 TE draagt zijn ster als een subtiel designaccessoire, de E 450 4Matic pronkt ermee als ware het een olympische medaille. En alsof dat nog niet genoeg is, heeft-ie eromheen nog een miljoenmiljard piepkleine led-sterretjes verzameld. De klassieker nodigt uit tot onthaasten, de moderne Estate kan moeiteloos presteren.
En toch begrijpen ze elkaar. Want wat beide modellen gemeen hebben, is typisch Mercedes: ze halen de scherpe randjes van het leven af en maken zelfs de langste reis tot een rustgevende ervaring. Alleen de ingrediënten zijn veranderd. De ene doet het met hout, staal en mechaniek. De andere met software, luchtvering en digitale displays. Onze voorkeur? Tja, het uitzicht op de verchroomde ster op de motorkap blijft onverslaanbaar ...
