Test: zo rijdt de oudste Renault 4 van Nederland
Vrijwel iedereen van boven de veertig heeft warme herinneringen aan de Renault 4. We gaan terug in de tijd met een aantal heel bijzondere uitvoeringen van de kranige Koektrommel, waaronder de oudste Renault 4 van Nederland en de Plein Air.
De Renault 4 van 2025 is elektrisch, maar die negeren we in dit verhaal. We storten ons op het oude model. De verhalen van mensen die vroeger zelf een R4 hadden, in hun studietijd van een huisgenoot overgenomen voor een kratje bier, zijn legio. Vaak werden deze auto’s op de weg gehouden met boerenvernuft, een paar moertjes en een stukje plakband.
Totdat de tijd aanbrak voor de apk. Dan moesten je als Vier-rijder op zoek naar een vervangend exemplaar, dat in ruil voor een paar grijpstuivers of wat blikken gerstenat werd aangeboden. Simpelweg omdat een andere Renault 4 meestal goedkoper was dan het noodzakelijke herstel voor de apk.
Stap in de scherp geprijsde Aygo X en rij direct weg in je nieuwe stoere stadsauto vanaf €279 p/m private lease.
Voor mensen die niks willen (of kunnen) uitgeven aan hun gemotoriseerd vervoer, is de Renault 4 inmiddels allang ingeruild voor een Corsa, Clio of Micra. Door de strenge apk-eisen, nam het aantal Viertjes op de weg razendsnel af, en bleven alleen de beste (en duurste) exemplaren behouden.
Tegenwoordig wordt zelfs geïnvesteerd in grondige restauraties, of dat nou voor een oude Quatrelle uit de jaren zestig is, een gebutste Fourgonnette van de Franse post of een latere GTL uit het grijze-kunststoftijdperk. De tijd dat er letterlijk op elke straathoek een Renault 4 te vinden was – of soms wel twee – ligt alweer ver achter ons. De meeste Viertjes die nog over zijn, worden inmiddels gekoesterd door liefhebbers. De Renault 4 wordt nu beschouwd en behandeld als een ware klassieker.
Wat de Renault 4 uniek maakte
Toen de R4 in 1961 werd geïntroduceerd, was het op verschillende gebieden een zeer vooruitstrevende auto. In tegenstelling tot de Lelijke Eend – die de ontwerpers van de Renault 4 natuurlijk in een bepaalde richting had gedwongen – beschikte het Viertje over een heuse viercilindermotor. Eén van de innovatieve primeurs was het gesloten koelsysteem, waarin de koelvloeistof onder druk door de motor circuleerde. Een methode die nu door elke autofabrikant wordt gehanteerd.
Ook ging de R4 de geschiedenisboeken in als de eerste vijfdeurs personenauto, met grote achterklep – al bestaan er oudere auto's met een soortgelijke toegang tot het laadruim. Wat veel studentikoze R4-eigenaren van weleer ongetwijfeld als een belangrijk pluspunt hebben ervaren, is de vlakke laadvloer. Een tweedehands koelkast of wasmachine tilde je zó achterin.
Wat wordt de volgende klassieker van Renault die een moderne opvolger krijgt? Blijf betrokken via onze nieuwsbrief.
Renault 4 wielbasis
De Renault 4 is de eenvoud zelve, en juist dat maakt ’m tot zo’n slimme auto. Door de ruimtebesparende torsievering, neemt de wielophanging maar heel weinig plaats in. Achter het stuur heb je geen last van ver naar binnen reikende wielkuipen, zodat je ook met een lichaamslengte van 2 meter en/of met schoenmaat 47 verrassend veel bewegingsvrijheid hebt.
Een opvallend detail is het verschil in wielbasis, links en rechts. Doordat de overdwars geplaatste torsieveren van de achteras parallel van elkaar in de breedte van de auto liggen, staat het rechter achterwiel 4,8 centimeter verder naar achteren dan het linker wiel.
Omgekeerde wereld
De Renault Quatrelle, zoals de auto in Frankrijk liefkozend wordt genoemd, had de zware taak om de uiterst succesvolle Renault 4CV te vervangen. Dit was immers de eerste Franse auto waarvan meer dan een miljoen exemplaren werden gebouwd. De nieuwe Renault 4, volgens het Franse belastingstelsel eveneens een quatre chevaux, was vergeleken met zijn voorganger de omgekeerde wereld. De motor verhuisde naar de voorzijde, evenals de aandrijving.
Doordat de beproefde Ventoux-motor uit de Renault 4CV praktisch ongewijzigd zijn weg vond naar de R4, kwam de versnellingsbak met het differentieel helemaal voorin te liggen. Het schakelmechaniek is even simpel als briljant: een lange stang die helemaal over de motor loopt, komt als een paraplupook onder het dashboard vandaan. Een constructie die op zijn beurt weer ruimtebesparend is.
Wie voor de eerste keer in een Renault 4 stapt, zal zich bij het zien van de pook afvragen: ‘Hoe dan?’. De eerste Viertjes hadden nog een driebak, met een ongesynchroniseerde eerste versnelling die in het schakelpatroon links naar je toe zat (met ervoor de achteruit). Latere Viertjes met een volledig gesynchroniseerde vierversnellingsbak, schakelen volgens het ingeburgerde H-patroon. Met duim en wijsvinger wissel je van versnelling, verrassend genoeg is de lange stang over de motor het toonbeeld van fijnmechanisch gevoel.
Rijbeleving
En dat geldt eigenlijk voor de hele rijbeleving. Van het verschil in wielbasis links en rechts merk je helemaal niets. Dankzij de tandheugelbesturing verandert het lichte Viertje lichtvoetig en met genoeg gevoel van richting. Dankzij de smalle 135-bandjes lijkt het mechaniek wel een beperkte vorm van bekrachtiging te hebben, zodat je je bij manoeuvreerwerk in het dorp of in de stad geen draaiorgelarm hoeft te hoepelen aan het grote stuur.
Overigens had de Renault 4 geen enkele moeite om het productierecord van de 4CV te overtreffen. In al zijn verschijningsvormen zijn tussen 1961 en eind 1992 meer dan 8,1 miljoen Viertjes gebouwd. Waarmee de R4 geruime tijd de bestverkochte auto van Franse makelij was. Inmiddels is hij op deze hitlijst echter allang van de nummer 1-positie verdreven. Van de Peugeot 206 zijn meer dan 12 miljoen stuks gebouwd.
De oudste Renault 4 van Nederland
In 33 jaar tijd is de Renault 4 in talloze carrosserievarianten, modeluitvoeringen en uitrustingsniveaus geleverd, van de allereerste 4L tot de laatste R4 GTL Clan, en van de utilitaire maar ontzettend charmante R4 Fourgonnette (F4) tot de Méhari-achtige ‘vrijheid blijheid’ Plein Air en Rodéo.
De beige 4L uit 1962 uit deze reportage is waarschijnlijk de oudste nog bestaande, origineel Nederlandse Renault 4. Niet alleen de bouwdatum maakt dit exemplaar zo bijzonder, ook de kleurstelling is zeldzaam. Beige Scirocco kwam destijds in Nederland nog weleens voor, maar Franse kenners weten niet wat ze zien. In een dergelijke kleurstelling werd de 4L in Frankrijk nooit besteld.
Renault 4 Parisienne
Nog zo’n zeldzame verschijning: de Renault 4 Parisienne. Met zijn hippe Schotse-ruitpatroon op de portieren en achterklep, verruilde de 4L het platteland voor de grote stad. Bedoeld als trendy vervoermiddel voor modieuze jongedames, schopte de Renault 4 Parisienne het zelfs tot covermodel bij het toonaangevende modeblad Elle. Wereldwijd zijn er nog maar vijftien Parisiennes bekend. Twee daarvan zijn in Nederland.
Technisch is de Parisienne identiek aan de 4L, het onderscheid zit ’m in de uitvoering van de carrosserie en het interieur. Je kon de Parisienne bestellen in verschillende kleurstellingen, in eerste instantie met een geel rietpatroon of een rode of groene Schotse ruit op een zwarte ondergrond. Later werd de Parisienne ook leverbaar met een bordeauxrode, donkergroene of donkerblauwe lak, en er is ook een versie met een geel rietpatroon op donkergrijs.
Vreemde eend tussen de gewone Viertjes is de witte R4 Plein Air. Bij ombouwspecialist Sinpar zijn maar zo’n 500 exemplaren gebouwd.
Als de wind gunstig staat …
Rijden met de Renault 4 is een meditatieve ervaring. Je stapt in en de onthaasting begint. Met een vermogen dat afhankelijk van de motorisering tussen de 27,5 en 34 pk schommelt, heeft een R4 in het 130 km/h-tijdslot weinig te zoeken op de snelweg. Hoewel onder GTL-rijders heldhaftige verhalen de ronde doen over snelheidsmeters die de schaal uitdraaien - als de wind gunstig staat …
Achter het stuur van een Viertje moet je je niet laten opjutten door het overige verkeer. Je kúnt niet sneller, ook al zou je de behoefte hebben. Laat je liever meeslepen door de vermakelijke rijeigenschappen. De Renault is zacht, heel zacht geveerd – Franser dan Frans zacht.
De kleinste beweging van het stuur en je voelt meteen hoe de auto op zijn buitenste voorwiel gaat leunen. En hoe verder je het stuur indraait, des te groter de hellingshoek wordt. Je gaat op één oor elke bocht door. Maar als de koets zich eenmaal in de vering heeft gesetteld, kun je ook weer gas bij gaan geven. De R4 blijft het spoor keurig volgen, en je moet je uiterste best doen om de boel aan het glijden te krijgen.
Conclusie
De comfortabele vering, het overhellen van de carrosserie, het typische schakelpookje, de verrassende hoeveelheid binnenruimte, de uiterst vriendelijke uitstraling … Het is heel begrijpelijk dat er zoveel mensen zijn gevallen voor de charmes van het Viertje. Destijds werd de auto vaak aangeschaft ter vervanging van een Lelijke Eend – de Renault 4 is immers toch wat meer 'auto'.
Ruim zestig jaar na zijn geboorte is de Renault 4 veranderd van een goedkoop vervoermiddel voor studentikoze types tot verzamelwaar voor klassiekerliefhebbers. En welke van deze liefhebbers koestert geen warme herinneringen aan deze kranige Koektrommel?
Stap in de scherp geprijsde Aygo X en rij direct weg in je nieuwe stoere stadsauto vanaf €279 p/m private lease.
