Van 'het kwartje van Kok' tot inflatiecorrectie - 14 weetjes over de accijnzen

1. Accijnzen worden berekend op zaken die als ‘slecht’ worden gezien: alcohol, tabak en brandstof. De accijns op frisdrank werd in 1993 omgedoopt tot ‘verbruiksbelasting’ om te voldoen aan Europese regels. Het idee van accijnzen is om gebruik van een product te ontmoedigen, om de persoonlijke gezondheid of het milieu te helpen.

2. De accijns op brandstof is een vast bedrag en geen percentage zoals de btw.

3. In 1991 verhoogde de regering de accijns met 25 cent. Deze verhoging kwam bekend te staan als ‘Het kwartje van Kok’ naar de naam van de minister van Financiën Wim Kok. Het extra geld was nodig om het begrotingstekort te verkleinen. In de drie jaar volgend op het ‘Kwartje van Kok’ bevroor de overheid de accijns op brandstof. Daarmee werd de verhoging volgens de overheid tenietgedaan.

4. Dit betaal je vandaag aan accijns per liter:

Diesel: 0,52 euro. Benzine: 0,79 euro. Lpg: 0,19 euro.

5. Nederland is een van de weinige landen waar de accijnzen jaarlijks worden verhoogd. De verhoging is afhankelijk van de inflatie (de gemiddelde prijsstijging). Dit wordt inflatiecorrectie genoemd.

6. In 2022 stegen de brandstofprijzen enorm door de oorlog tussen Rusland en de Oekraïne. De overheid hield de prijs kunstmatig laag door de accijnzen tijdelijk te verlagen.

7. Sinds juli 2023 staan de accijnzen op brandstof om op het huidige niveau. Het voorstel is om dit ook voor 2026 nog te laten gelden.

8. We krijgen nog steeds een kwartje cadeau van de overheid. Want ook het afgelopen jaar werd de inflatiecorrectie niet toegepast.

9. De prijs van een liter benzine bestaat uiteraard niet alleen uit belastingen (accijns, btw). Ook de inkoopkosten en de marges voor de pomphouder en oliemaatschappij zitten erbij in. Van het bedrag dat je betaalt bij de pomp is ongeveer 10 procent de marge die verdeeld moet worden tussen de oliemaatschappij en de pomphouder. Op een liter benzine bij de pomp wordt niet heel verdiend. Om goed winst te maken, moet je veel verkopen.

10. Zo ongeveer de helft tot 60 procent van de prijs van een litertje benzine komt in de staatskas terecht.

11. De overheid haalde in 2021 ongeveer 7,5 miljard euro aan brandstofaccijnzen binnen. Daar kun je ongeveer 250 kilometer snelweg mee aanleggen.

12. Op vliegtuigbrandstof (kerosine) wordt geen accijns geheven. Na de oorlog werd dit afgesproken om de vlieg(tuig)industrie te helpen ontwikkelen.

13. Op 8 juni 2022 was de benzineprijs het hoogst. Je betaalde toen gemiddeld 2,50 euro per liter benzine. In 1971 was de benzineprijs met 0,31 euro per liter het laagst.

14. In april 2020 was de benzineprijs dankzij de corona-epidemie historisch laag: 1,35 tot 1,40 euro per liter.